Οι Βίκινγκς, μια από τις πιο εμβληματικές ομάδες της ιστορίας, δεν ήταν «ομοιογενείς», ούτε αποκλειστικά λευκοί, σύμφωνα με έναν μοντέρνο εκπαιδευτικό οδηγό.
Ο οδηγός του The Brilliant Club, ενός εκπαιδευτικού φιλανθρωπικού οργανισμού που απευθύνεται σε καθηγητές, ενθαρρύνει την υιοθέτηση μιας «αποαποικιοποιημένης αφήγησης», η οποία απομακρύνεται από τις παραδοσιακές «ευρωκεντρικές» προσεγγίσεις στη διδασκαλία της ιστορίας, προσφέροντας μια πιο συμπεριληπτική κατανόηση του παρελθόντος.
Η Νέα Προσέγγιση για τους Βίκινγκς
Η παραδοσιακή εικόνα των Βίκινγκς ως ξανθών, λευκών Σκανδιναβών με ομοιόμορφο πολιτισμικό και θρησκευτικό υπόβαθρο αμφισβητείται από τον οδηγό του The Brilliant Club, που προτείνει στους καθηγητές να αναθεωρήσουν αυτή την αφήγηση. Αντί να παρουσιάζουν τους Βίκινγκς ως μια μονοδιάστατη ομάδα, τους προτρέπουν να διδάσκουν ότι οι Βίκινγκς ήταν μια «πολύ διαφορετική ομάδα ανθρώπων», με ποικίλες πολιτισμικές, θρησκευτικές και γενετικές επιρροές.
Σύμφωνα με τον οδηγό, η πολυπολιτισμικότητα των Βίκινγκς επιβεβαιώνεται από αρχαιολογικά ευρήματα, όπως ισλαμικά αντικείμενα που ανακαλύφθηκαν σε τάφους Βίκινγκς υποδηλώνουν ότι κάποιοι από αυτούς είχαν εμπορικές και πολιτισμικές επαφές με τον ισλαμικό κόσμο.
Βέβαια, οι Βίκινγκς ήταν γνωστοί ταξιδιώτες και έμποροι. Άλλωστε, αυτό ακριβώς σημαίνει το όνομα Βίκινγκς, έμποροι και ταξιδευτές.
Ποτέ δεν σήμαινε κάποιο εθνολογικό γκρουπ όπως ψηλοί, ξανθοί Σκανδιναβοί,, άσχετα που τα τελευταία χρόνια έχει καθιερωθεί στη συλλογική συνείδηση ως αυτό.
Ως έμποροι, ταξιδευτές και πειρατές (ουσιαστικά) οι Βίκινγκς μετέφεραν στην πατρίδα τους πολλά από τα καλούδια που απέκτησαν από τις εξορμήσεις τους στα πέρατα του κόσμου.
Ο οδηγός χρησιμοποιεί επίσης μια μεγάλης κλίμακας μελέτη DNA που πραγματοποιήθηκε από το Πανεπιστήμιο του Cambridge το 2020 αποκάλυψε ότι οι Βίκινγκς είχαν γενετική ποικιλομορφία, η οποία προερχόταν από άλλες περιοχές της Ευρώπης και από τη σημερινή Ρωσία.
Αλλά και αυτό ήταν ήδη γνωστό, για παράδειγμα ήταν γνωστό ότι οι Ρως ήταν μια μίξη Βίκινγκς Σκανδιναβών και Βίκινγκς της Ρωσίας, της Ουκρανίας και της Λευκορωσίας που είχαν αναμιχθεί με τους τοπικούς πληθυσμούς.
Ο Ρόλος του The Brilliant Club
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το The Brilliant Club διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στην αναδιαμόρφωση της εκπαιδευτικής προσέγγισης. Μέσω ενός προγράμματος υποτροφιών, τοποθετεί διδακτορικούς φοιτητές σε περισσότερα από 800 σχολεία, με στόχο να προσφέρουν μαθήματα σε μαθητές από μειονεκτούντα περιβάλλοντα και να τους υποστηρίξουν στην πρόσβασή τους στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Στο πλαίσιο αυτό, το ίδρυμα έχει δημιουργήσει δύο εργαλεία «αποαποικιοποίησης του μαθήματος», τα οποία παρέχουν στους καθηγητές κατευθυντήριες γραμμές για την ανάπτυξη μαθημάτων που αντανακλούν μια πιο συμπεριληπτική και διαφοροποιημένη ιστορική αφήγηση.
Οι οδηγοί αυτοί προτείνουν την εγκατάλειψη της παραδοσιακής «ευρωκεντρικής και αποικιοκρατικής» οπτικής, ενθαρρύνοντας τη διδασκαλία που δίνει έμφαση στη διαφορετικότητα και τη σύνδεση με τις εμπειρίες των μαθητών. Όπως τονίζεται, «υπάρχει επιτακτική ανάγκη να παρέχεται στους μαθητές υλικό με το οποίο μπορούν να ταυτιστούν και να συνδεθούν».
Τι σημαίνει αποαποικιοποίηση της εκπαίδευσης
Η αποαποικιοποίηση της εκπαιδευτικής ύλης δεν περιορίζεται στη διδασκαλία σχετικά με τους Βίκινγκς. Επεκτείνεται σε ένα ευρύ φάσμα θεμάτων, προωθώντας τη συμπερίληψη και την αναθεώρηση της ιστορικής αφήγησης. Για παράδειγμα:
- Λογοτεχνία και Τέχνη: Οι οδηγίες καλούν τους καθηγητές να μην περιορίζονται στη διδασκαλία των μεγάλων ρομαντικών ποιητών, όπως οι Wordsworth, Keats, Shelley και Byron, που ανήκαν σε μια συγκεκριμένη κοινωνική και φυλετική κατηγορία. Αντίθετα, προτείνεται η ενσωμάτωση έργων συγγραφέων και καλλιτεχνών που δεν είναι απλώς «λευκοί άνδρες της ανώτερης τάξης».
- Πολιτική Ιστορία: Η εξάπλωση της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας αναλύεται μέσα από την αποαποικιοποιημένη οπτική, η οποία τη θεωρεί όχι μόνο ως μέσο πολιτικής προόδου, αλλά και ως εργαλείο επιβολής και εκμετάλλευσης στις αποικίες.
- Αμφιλεγόμενοι Όροι: Οι καθηγητές καλούνται να επανεξετάσουν τη χρήση όρων όπως «Αγγλοσαξονικός», ο οποίος έχει ιστορικά συνδεθεί με φυλετικά φορτισμένες αφηγήσεις. Ο όρος αυτός αντικαθίσταται συχνά από την έκφραση «πρώιμη μεσαιωνική Αγγλία», αποφεύγοντας τις εθνικιστικές και φυλετικές συνδηλώσεις.
Η αποαποικιοποίηση έχει εισβάλει και στα βρετανικά Πανεπιστήμια
Η αποαποικιοποίηση έχει ήδη επηρεάσει πρακτικές σε πανεπιστημιακά ιδρύματα. Για παράδειγμα:
- Το Πανεπιστήμιο του Nottingham αφαίρεσε το 2024 τον όρο «Αγγλοσάξονας» από το πρόγραμμα σπουδών του.
- Το Πανεπιστήμιο του Cambridge δίδαξε στους φοιτητές ότι οι Αγγλοσάξονες δεν υπήρχαν ως ξεχωριστή εθνοτική ομάδα, υπονομεύοντας εθνικιστικούς μύθους και προωθώντας τη χρήση του όρου «πρώιμη μεσαιωνική Αγγλία».
Η ίδια η γενέτειρα του William Shakespeare, όπως και άλλες ιστορικές τοποθεσίες, εξετάζονται υπό το πρίσμα της αποαποικιοποίησης, ενώ η αυτοκρατορική ιστορία και οι ιδέες της εθνικής ταυτότητας αναθεωρούνται για να αντικατοπτρίζουν περισσότερο τις εμπειρίες των αποικιοκρατούμενων λαών.
Ιδεολογική Μεροληψία
Μια από τις βασικές κριτικές ενάντια στην αποαποικιοποίηση της εκπαίδευσης μπορεί να οδηγήσει σε μια νέα μορφή ιδεολογικής μεροληψίας.
Στην προσπάθεια να απομακρυνθεί η «ευρωκεντρική» οπτική, απορρίπτονται σημαντικές συνεισφορές του δυτικού κόσμου στην επιστήμη, την τέχνη και την πολιτική.
Για παράδειγμα:
- Υπάρχει ανησυχία ότι η υπερβολική έμφαση σε αποαποικιοποιημένες αφηγήσεις θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια «διαγραφή» της δυτικής κουλτούρας και της ιστορίας της.
- Ορισμένοι φοβούνται ότι η αποαποικιοποίηση ίσως αντικαταστήσει μία προκατάληψη με μία άλλη, προωθώντας μια στενή εστίαση σε μη δυτικούς πολιτισμούς εις βάρος της ισορροπημένης διδασκαλίας.
Παραποίηση της Ιστορικής Αλήθειας
Η αποαποικιοποίηση, στην ουσία, υπονομευθεί την ακαδημαϊκή ακεραιότητα, καθώς πολλές φορές συνδέεται με την αναθεώρηση ιστορικών δεδομένων που:
- Μπορεί να οδηγήσει σε παραποίηση γεγονότων.
- Προωθεί «πολιτικά ορθές» αφηγήσεις εις βάρος της επιστημονικής ακρίβειας και της ιστορικής αλήθειας
- Με λίγα λόγια, όχι απλώς ξαναγράφει επιλεκτικά την Παγκόσμια Ιστορία αλλά και την παραποιεί.
Πολιτικοποίηση της Εκπαίδευσης
Η αποαποικιοποίηση της εκπαίδευσης έχει συχνά κατηγορηθεί ότι πολιτικοποιεί την εκπαίδευση, εισάγοντας σύγχρονες πολιτικές και κοινωνικές ανησυχίες σε ιστορικά και πολιτιστικά θέματα.


Σχολιάστε